Kartun

Sa edad kong 32, hindi ko na-outgrow ang fascination sa mga pelikulang pambata. Lalo na yung mga kartun. Basta me action, basta me suntukan, basta me barilan, basta me swordfight, lalo na kapag nilabas na ni Voltes V yung laser sword tsaka hiniwa niya yung kalaban. Tapos tutugtug na yung: “Tanan-tan-tanan-tan-tan.....” In other words, mahilg ako sa mga bayolenteng cartoons. Pero kahapon, nabuksan ko sa youtube.com ang pelikulang Grave of the Fireflies. Dude, parang nagbago ang lahat.

Kartun ang Grave of the Fireflies. Pero inspiring at nakakatanggal ito ng galit sa mundo. Kung wala kang pera ngayon, kung meron kang kaaway, kung meron kang nakita na bagong sapastos pero hindi mo mabili, kung wala kang trabaho, kung marami kang ginagawa sa trabaho, kung wala kang syota, kung me asawa kang bungagera at two-timer, kung feeling horny ka, kung naiinis ka sa gobyerno, kung wala kang pakialam, kung relihiyoso ka, kung nagsasawa ka na sa mga telenovela, kung hindi ka makakakain ng lunch kapag walang Coke, kung sa tingin mo mas maganda at mas mayaman ang kapitbahay mo, at kung sa tingin mo wala ka nang pag-asa, para sa iyo ang pelikula na ito.

Simple lang ang animation ng pelikulang ito. Malayo sa ibang anime na napanood ko na tulad ng Appleseed at Samurai Champloo. Mula sa Studio Ghibli, gawa ito noong 1988 pa kaya medyo behind pagdating sa graphics. Pero hindi naman ibig sabihin nito pangit ang drowing. Sabihin nating, sapat na para tapusin mo ang pelikula, sapat na para i-convey ang message ng pelikula, at sapat na para hindi mo malimutan.

Ang totoo, habang sinusulat ko ito ngayon naririnig ko pa ang boses ni Setsuko, yung batang babae sa pelikula, sa tingin ko mga tatlo o apat na taong gulang siya. Cute ang boses niya, yung parang hindi ka magsasawa pakinggan, yung hindi ka maiinis kahit umiiyak. Meron siyang kapatid, ang binatilyong si Seita. Panahon ng giyera nun, takbuhan, bombahan, maraming namatay. Kasama sa mga namatay ang mga magulang ng magkapatid. Dito umikot ang kwento: sa kanilang pakikipaglaban sa buhay sa panahon ng digmaan, sa panahong kulang ang pagkain, sa panahong kulang ang pagmamahal sa kapwa.

Madali akong naka-relate sa kwento. Una, dahil kay Kyle, ang pamangkin ko na namatay sa edad na lima dahil sa lupus. Pangalawa, dahil kay Rio, ang anak ko na makulit pero super cute [kamuka ko]. Naisip ko kasi, kung mawawala ako mamaya habang papauwi ako—halimbawa nasagasaan ako—ano kaya ang mangyayari sa kanya? Hindi naman siguro siya magugutom dahil me trabaho si Gregg, ang misis ko. Pero alam mo natatakot ako. Natatakot at nalulungkot.

Akala ko nuon, libog ang kapatid ng takot. Mali, lungkot pala. Habang pinapanuod ko yung pelikula nuong isang araw, naisip ko 'pag sobrang lungkot, pwede mo kalimutan ang maraming bagay. Kasama na dun ang galit at sama ng loob. Pag nalulungkot ka para sa isang taong mamamatay sa gutom, maiisip mo kung gaano ka kasuwerte, maiisip mo na pwede ka naman palang mabuhay kahit hindi bago ang cellular phone o kahit na anong materyal na bagay, maiisip mo na pwede ka palang magsakripisyo.

Sa palagay ko, totoong nabuhay sina Setsuko at Seita noong panahon ng digmaan. At buhay pa rin sila hanggang ngayon. Pero dude, paulit-ulit silang mamamatay. Kung biktima man sila, biktima sila ng ano, biktima sila nino?